Trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp vẫn còn đang phân hóa về tác động và hướng đi của AI, báo cáo Bốn kịch bản tương lai cho việc làm trong nền kinh tế mới: AI và Nhân tài năm 2030 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã phác thảo bốn kịch bản có thể xảy ra cho tương lai của việc làm.
“Tiến bộ siêu tốc” (Supercharged progress): AI thúc đẩy năng suất và đổi mới sáng tạo, công việc của người lao động chuyển dịch nhanh chóng sang các vai trò mới, nhưng mạng lưới an sinh xã hội, đạo đức và quản trị lại không theo kịp.
“Kỷ nguyên bị thay thế” (Age of displacement): Những tiến bộ công nghệ nhanh chóng vượt xa khả năng đào tạo lại kỹ năng (reskilling) của người lao động, gây ra tình trạng thiếu hụt nhân tài, gia tăng tự động hóa, thất nghiệp và phân hóa xã hội.
“Nền kinh tế Co-Pilot” (Co-pilot economy): AI cải tiến theo từng giai đoạn, giúp nâng cao chuyên môn của con người để từng bước chuyển đổi kinh doanh.
“Tiến độ đình trệ” (Stalled progress): Sự kết hợp giữa việc sự sẵn sàng của lực lượng lao động thấp và việc chậm trễ trong áp dụng công nghệ, dẫn đến mức tăng năng suất không đồng đều và trì trệ kinh tế.
Tại sao việc coi trọng giá trị con người vẫn là then chốt
Bốn kịch bản tác động của AI đã nhấn mạnh một điểm cốt lõi: sự hứa hẹn về tiềm năng của AI chỉ có thể thành hiện thực nếu con người sở hữu những kỹ năng phù hợp.
Báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới về Kỹ năng Kinh tế Mới: Xây dựng Năng lực AI, Dữ liệu và Kỹ thuật số để Tăng trưởng nhấn mạnh rằng AI đang tái định hình các bộ kỹ năng số. Trong khi mức lương cho các vị trí về AI đã tăng 27% kể từ năm 2019, các doanh nghiệp vẫn đang chật vật tuyển dụng do lực lượng lao động chưa bắt kịp tốc độ đào tạo các kỹ năng AI cần thiết.
Song song đó, một báo cáo chuyên sâu khác mang tên Kỹ năng Kinh tế Mới: Khai phá Lợi thế Con người cũng chỉ ra tầm quan trọng ngày một lớn của những kỹ năng mang tính đặc thù của con người như: sáng tạo, đổi mới và khả năng thích ứng. Đây là những kỹ năng khó tự động hóa nhất và được các nhà tuyển dụng đánh giá rất cao. Tuy nhiên, chúng lại thường “lép vế” (khó nhận diện) trên thị trường việc làm khi đặt cạnh các kỹ năng kỹ thuật về AI. Sự thiếu hụt các tiêu chuẩn và thước đo cụ thể cho những kỹ năng này chính là vấn đề cần sớm được giải quyết.
Tương lai của AI chỉ thực sự bền vững khi doanh nghiệp cân bằng giữa việc tăng tốc công nghệ và đầu tư vào giá trị con người – nơi các kỹ năng đặc thù như sáng tạo và thích ứng là chìa khóa để vượt qua những gián đoạn của nền kinh tế mới.
Nguồn: World Economy Forum
